Co oznacza nazwa „Himara”?
Od mitologicznej Chimery po wybrzeże, które nosi jej imię. Historia jednego słowa.
Znaczenie nazwy Himara w skrócie
Nazwa Himara pochodzi od starogreckiego słowa Chimaira (Χίμαιρα, „koza”), tego samego, od którego wzięła imię ziejąca ogniem bestia z greckich mitów. Opisywało ono klify nad Morzem Jońskim, po których pasły się kozy. Przez wieki przeszło przez bizantyjską greczyznę jako Cheimarra (Χειμάρρα) i łacinę jako Chimara, aż stało się dzisiejszym albańskim Himarë i angielskim Himara.
Himara to nadmorskie miasto i gmina na Riwierze Albańskiej. Angielska pisownia to Himara, oficjalna albańska to Himarë, a grecka forma to Χειμάρρα (Cheimarra) lub starsza Χίμαιρα (Chimaira).
Nazwa pochodzi od starogreckiego Χίμαιρα (khimaira), czyli „koza” lub „młoda koza”. To to samo słowo co mitologiczna Chimera. Opisywało strome, wypasane przez kozy klify opadające do Morza Jońskiego.
We współczesnym albańskim używa się formy Himarë (z końcowym ë, wymawianym jak szwa). W greckojęzycznych wioskach regionu Himary usłyszysz też Χειμάρρα.
Chimera
W mitologii greckiej Chimera (Χίμαιρα, „Khimaira”) była groźną, ziejącą ogniem istotą: po części lwem, po części kozą, po części wężem. Nazwa pochodzi od greckiego khimaira (χίμαιρα), czyli „koza” lub „młoda koza”, żeńskiej formy słowa khimaros (χίμαρος). Oba wywodzą się od kheima („zima”), bo wiek młodych zwierząt liczono według liczby przetrwanych zim.
Chimera była jednak czymś więcej niż potworem. W starożytności tym słowem określano też dzikie, surowe krajobrazy, gdzie kozy wędrowały po stromych klifach nad morzem. Dokładnie tak wygląda wybrzeże wokół Himary.
Od Chimery do Himary
Starożytna osada nazywała się Χίμαιρα (Chimaira), tak samo jak mitologiczna istota. Znaleziona na miejscu starożytna inskrypcja głosi „ΦΟΙΒΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝ ΧΙΜΑΙΡΑΝ ΕΠΟΛΙΣΕΝ”, czyli „Febus Apollo założył miasto Chimaira”. Nazwa opisywała strome tereny, na których stada pasły się na niemal pionowych zboczach nad Morzem Jońskim: krainę kóz.
W okresie bizantyjskim skrybowie zaczęli zapisywać nazwę jako Χειμάρρα (Cheimarra), wiążąc ją z cheimarros (χείμαρρος, „zimowy potok”), czyli sezonowymi strumieniami spływającymi z gór po ulewach. Była to etymologia ludowa, a nie pierwotne znaczenie, choć pomyłka jest zrozumiała. Oba słowa mają wspólny praindoeuropejski rdzeń *gheim- („zima”).
Obie interpretacje opisują to samo miejsce: urwiste klify, wąwozy i górskie pastwiska schodzące do samej wody. Każdy, kto jechał drogą SH8 albo schodził do kanionu Gjipe, od razu to rozpozna.
Przez stulecia nazwa zmieniała się wraz z językami ludów zamieszkujących wybrzeże:
Χίμαιρα (Chimaira), „koza”, to samo słowo co mitologiczna istota
Χειμάρρα (Cheimarra), ludowo-etymologiczna zmiana pisowni łącząca nazwę z „zimowym potokiem”
Chimara, forma przyjęta przez rzymskich i weneckich autorów
Himara / Himarra, „Ch” łagodnieje do „H”
Himarë, dzisiejsza oficjalna nazwa
Przejście od „Ch” do „H” to dobrze udokumentowane zjawisko w greckich zapożyczeniach w języku albańskim: starogreckie chi (/kh/) przez wieki przekształciło się w spółgłoskę szczelinową welarną (/x/), którą albański zastąpił rodzimym /h/. Rdzeń słowa pozostaje jednak niezmienny od ponad dwóch tysięcy lat.
Dlaczego naszym logo jest Chimera
Chimera w logo tej strony nawiązuje do mitologicznych korzeni nazwy. Łączy współczesne plażowe miasteczko z jego starożytną tożsamością: miejscem ukształtowanym przez dzikie góry, sezonowe potoki i niespokojne morze. Ta istota symbolizuje dzikość, która przyciągała tu ludzi tysiące lat temu i wciąż przyciąga podróżników.
Nazwa znana w całym basenie Morza Śródziemnego
Himara nie jest jedynym miejscem, które zawdzięcza nazwę Chimerze. Mitologiczna istota zostawiła ślad w całym starożytnym świecie greckim. Najbardziej znana jest chyba Chimaera w Licji (dzisiejsza Turcja), gdzie ulatniający się ze skał gaz ziemny podtrzymuje wieczne płomienie na zboczu góry. Starożytni uważali je za oddech samego potwora.
Na Riwierze Albańskiej nazwa nabrała jednak znaczenia bardziej związanego z krajobrazem niż z legendą. Tu Chimera nie oznaczała ognia, lecz surowy, pionowy teren, gdzie na wzgórzach nad miastem kóz wciąż jest więcej niż turystów, a góry bez ceregieli wpadają prosto do morza.
Nazwa Himara: najczęściej zadawane pytania
Co oznacza nazwa Himara?
Nazwa Himara pochodzi od starogreckiego słowa Chimaera (Χίμαιρα), oznaczającego „kozę” lub „młodą kozę”. To samo słowo nosi mitologiczna ziejąca ogniem Chimera. Określało ono strome, porośnięte kozimi pastwiskami klify tego odcinka wybrzeża Morza Jońskiego. Późniejsza bizantyjska etymologia ludowa łączyła je ze słowem cheimarros, czyli „zimowy potok”.
Himara czy Himarë?
Obie formy są poprawne. Himarë (z końcowym ë, wymawianym jak szwa) to oficjalna albańska pisownia. Himara to forma najczęściej używana po angielsku. Spotkasz też zapis Himarra, a po grecku Χειμάρρα (Cheimarra).
Jak nazywa się Himara po grecku?
Po grecku Himara to Χειμάρρα (Cheimarra). Starożytna nazwa brzmiała Χίμαιρα (Chimaira), tak samo jak imię mitologicznej Chimery. Starożytna inskrypcja głosi, że „Febus Apollo założył miasto Chimaira”.
Jak wymawia się Himarë?
Mniej więcej hi-MA-ry. Akcent pada na drugą sylabę, a końcowe albańskie ë to miękka szwa, podobna do „a” w angielskim słowie „sofa”. W codziennej mowie często jest ledwo słyszalna.